Choroba bostońska – objawy i leczenie

Od kilku tygodni część mediów alarmuje rodziców panicznymi artykułami o wybuchu zachorowań – wręcz epidemii – choroby bostońskiej. Strach budzi obca większości rodziców nazwa choroby oraz zdjęcia owrzodzonych dziecięcych ust. Tymczasem...

... tymczasem nie jest to choroba w Polsce nowa czy nieznana. Dotąd znaliśmy ją pod nazwą „zespół dłoni, stóp i ust” - od miejsc, w których występuje charakterystyczna dla tej infekcji wysypka. Choć media piszą głównie o „wybuchu zachorowań” wśród przedszkolaków na Mazowszu – lekarze donoszą, że zachorowania wśród dzieci i dorosłych, którzy się od nich zarazili, zdarzają się w całym kraju. Z czym mamy tak naprawdę do czynienia?

Garść historii

Choroba bostońska wywoływana jest przez wirusa coxsackie A16 (wirus lityczny z rodziny Picornaviridae, rodzaju Enterovirus). Jest to najbardziej znana choroba wieku dziecięcego wywoływana przez coxsackie. Wywołujący infekcję wirus należy do tej samej rodziny co wirus polio, i po raz pierwszy odkryto go właśnie podczas badań naukowych nad wirusem polio – w 1948 r. w miejscowości Coxsackie, niedaleko Bostonu, w amerykańskim stanie Nowy Jork.

Objawy

Infekcja wirusem coxsackie, nazywana popularnie bostonką, jest chorobą brudnych rąk. Bardzo łatwo jest się nią zarazić w dużych skupiskach dzieci właśnie w okresie jesiennym, wirus coxsackie atakuje właśnie przy obniżonej temperaturze, gdy znajdzie populację o osłabionej odporności. Obecnie doniesienia mediów i nowa popularna nazwa choroby zdają się sugerować, że mamy do czynienia ze schorzeniem nowym – jednak nie jest to prawda (po raz pierwszy opisano bostonkę ponad 60 lat temu). Wrażenie obcości i „tajemniczości” choroby bostońskiej potęguje fakt, że lekarze pediatrzy mają problem z jej zdiagnozowaniem. Początek choroby można pomylić z przeziębieniem, a po pojawieniu się wysypki z nietypową ospą, a w Polsce nie wykonuje się standardowo u chorych dzieci badań krwi, których wyniki dałyby szybką wskazówkę, czy to wirus coxsackie odpowiada za infekcję.

Główne objawy choroby bostońskiej:
  • Gorączka – czasami do 40 stopni C
  • Złe samopoczucie, uczucie osłabienia, drażliwość
  • Ból gardła i ucha
  • Utrata apetytu
  • Biegunka
  • Czerwona wysypka, a po dodatkowym nadkażeniu zmian bakteriami także bolesne owrzodzenia wokół ust, na wewnętrznej stronie dłoni i podeszwach stóp, czasami także po wewnętrznej stronie policzków. Jeśli dziecko ma biegunkę, zmiany owrzodzeniowe mogą pojawić się także na pośladkach. Jeśli wysypka nie zostanie dodatkowo nadkażona bakteriami, dla dzieci rzadko jest swędząca – bardziej dokuczliwa jest dla osób dorosłych.
Czym wysypka choroby bostońskiej różni się od ospy? Po pierwsze – miejscem występowania. Przy chorobie bostońskiej są to zawsze okolice ust, dłoni i stóp. Poza tym, przy ospie wypryski są pojedyncze. Przy chorobie bostońskiej wysypka jest liczna i zlewająca się w czerwone plamy.

Okres inkubacji, czyli czas, jaki musi upłynąć od zarażenia do wystąpienia objawów, wynosi w przypadku choroby bostońskiej 3-7 dni. Pierwszym objawem jest gorączka, a 1-2 dni później pojawia się charakterystyczna wysypka.

Leczenie

Choroba bostońska jest chorobą wirusową – i jako taka nie podlega leczeniu antybiotykami. Jej leczenie jest objawowe i zleci je lekarz pediatra po obejrzeniu stanu dziecka. Ze względu na to, że jest to choroba wysoce zaraźliwa, dziecko powinno spędzić czas potrzebny na jej wyleczenie w domu i unikać kontaktów z rówieśnikami.
Nie bagatelizujmy sytuacji i zgłośmy się do lekarza. Choroba bostońska choć generalnie niegroźna, skutkuje czasami niebezpiecznymi powikłaniami, zaś samo zaniedbanie zmian skórnych może doprowadzić do takiego nasilenia owrzodzenia, przez który dziecko nie będzie w stanie otworzyć ust, a więc jeść i pić.

Jeśli nasze dziecko zachoruje na chorobę bostońską:
  • Dbajmy, aby dużo piło, gdyż gorączka może prowadzić do odwodnienia. Podawajmy raczej wodę – zawarte w sokach kwasy owocowe mogą podrażnić zmiany chorobowe w ustach dziecka i wywołać ból. Jeśli zmiany w ustach są bardzo rozległe, dziecko może odczuwać ból przy otwieraniu buzi – wodę można podać strzykawką.
  • Gorączkę zbijamy lekami przeciwgorączkowymi, odpowiednimi do wieku i masy dziecka.
  • Leki przeciwzapalne stosujemy wg wskazań lekarza pediatry.
  • Lekarz pediatra zaleci, czym smarować zmiany skórne – najczęściej będzie to roztwór gencjany.
  • Pilnujmy, aby dziecko nie dotykało zmian skórnych brudnymi rękoma.
  • Jeśli lekarz stwierdził dodatkowe nadkażenie zmian skórnych bakteriami, możliwe że zostanie zastosowana kuracja maścią antybiotykową.
  • Jak chronić się przed chorobą bostońską? Należy często i dokładnie myć ręce. Nic prostszego, a jednak często o tym zapominamy!
Powikłania

Najczęściej dziecko wychodzi z choroby bostońskiej po ok. tygodniu. Powikłania są rzadkie, jednak się zdarzają. Należą do nich: zapalenie opon mózgowych, paraliż podobny do występującego w przebiegu polio, zapalenie mózgu (czasami skutkujące śmiercią). Istnieją doniesienia przypadkach  schodzenia paznokci w kilka tygodni po przejściu choroby bostońskiej, jednak nie jest do końca pewne, czy zgłoszone objawy były wynikiem infekcji wirusem coxsackie. W zgłoszonych przypadkach paznokcie odrastały samoistnie, bez konieczności wdrażania szczególnego leczenia.

oprac. Dagmara Adwentowska